Mag mijn werkgever mijn arbeidsvoorwaarden (eenzijdig) wijzigen?

11 november 2016 – U heeft een contract en vooraf afspraken gemaakt over de arbeidsduur, salaris etc. Toch komt het nogal eens voor dat een werkgever tijdens het dienstverband aanpassingen in uw arbeidsvoorwaarden wil aanbrengen. Mag dat zomaar?

Wat zijn arbeidsvoorwaarden?

Arbeidsvoorwaarden zijn de voorwaarden waarmee u bij aanvang van het dienstverband akkoord bent gegaan om in dienstverband bij uw werkgever te treden. De meest bekende arbeidsvoorwaarden zijn arbeidsduur, salaris en vakantiedagen. U spreekt uw arbeidsvoorwaarden af met uw werkgever en laat deze vastleggen in een arbeidsovereenkomst. Indien er een cao van toepassing is, staan hier ook arbeidsvoorwaarden in geregeld. Bovendien staan in sommige wetten regels op het gebied van arbeidsvoorwaarden. Juridisch gezien wordt er onderscheid gemaakt tussen primaire, secundaire en tertiaire arbeidsvoorwaarden.

Primaire arbeidsvoorwaarden

Primaire arbeidsvoorwaarden zijn de zaken waarover de werknemer en werkgever altijd afspraken maken. Onder primaire arbeidsvoorwaarden vallen over het algemeen loon, arbeidsduur, werktijden en vakantiedagen. In de primaire arbeidsvoorwaarden staan ook de hoofdverplichtingen van de werknemer omschreven. Veel zaken zijn wettelijk vastgelegd, overeengekomen in het arbeidscontract of opgenomen in de cao.

Secundaire arbeidsvoorwaarden

Secundaire arbeidsvoorwaarden zijn voorwaarden die de werknemer afspreekt met de werkgever bovenop de primaire arbeidsvoorwaarden. Het kunnen financiële regelingen zijn, bijvoorbeeld een reiskostenvergoeding, maar ook niet-financiële regelingen bijvoorbeeld rondom flexibiliteit, laptops en telefoons. Wanneer een werkgever bijvoorbeeld werken op afstand/thuiswerken stimuleert kan dit ook als een secundaire arbeidsvoorwaarde worden gezien.

Tertiaire arbeidsvoorwaarden

Tertiaire arbeidsvoorwaarden gelden niet voor een gehele bedrijfstak en kunnen daarom ook moeilijk in een collectieve regeling worden neergelegd. Ze worden per onderneming, bijvoorbeeld in een reglement, vastgesteld. Deze categorie arbeidsvoorwaarden is ook eerder gericht op het ‘welzijn’ van de werknemer dan op zijn portemonnee. Mogelijke voorbeelden zijn : aanbod in het bedrijfsrestaurant, studiereizen,sport- en fitnessfaciliteiten of een kerstpakket.

Onderscheid

De wet zegt niets over secundaire en tertiaire arbeidsvoorwaarden, dit in tegenstelling tot primaire arbeidsvoorwaarden. De lijst van secundaire arbeidsvoorwaarden is daarom niet uitputtend. Welke secundaire en tertiaire arbeidsvoorwaarden voor u gelden, is een zaak tussen u als werknemer en uw werkgever. U zult hier dus over moeten onderhandelen. Heeft u geen afspraken gemaakt over deze onderwerpen? Dan heeft u er in principe geen recht op.

Arbeidsvoorwaarden wijzigen, kan dat?

Vaak wil een werkgever de arbeidsvoorwaarden eenzijdig wijzigen. Mag dat zomaar? In beginsel geldt dat uw werkgever uw arbeidsvoorwaarden niet zomaar eenzijdig mag wijzigen. Ze maken immers onderdeel uit van uw contract. Zoals bij andere soorten contracten geldt ook in het arbeidsrecht de regel pacta sunt servanda, oftewel: afspraak is afspraak. De arbeidsvoorwaarden in uw arbeidsovereenkomst mogen in principe alleen gewijzigd worden indien u hiermee ook instemt.

Wel zijn er enkele uitzonderingsgevallen waaronder het voor een werkgever toch is toegestaan om de wijziging(en) eenzijdig door te voeren.

Eenzijdig wijzigen arbeidsvoorwaarden

Wanneer u niet instemt met zo’n wijziging, kan een werkgever in een aantal uitzonderingsgevallen de arbeidsvoorwaarden toch eenzijdig wijzigen. Of dat mogelijk is, hangt af van het soort contract en de situatie.In de onderstaande drie gevallen zou een werkgever de arbeidsvoorwaarden eenzijdig kunnen wijzigen.

  1. Bij een nieuw en tijdelijk contract

Als uw arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd afloopt, is het mogelijk om de arbeidsvoorwaarden in het nieuwe contract wijzigen. Uw werkgever kan u een nieuw contract aanbieden met andere arbeidsvoorwaarden. Eigenlijk is dit dus geen wijziging in een bestaand contract. U zult ook hier moeten instemmen met de nieuwe voorwaarden.

  1. Bij contracten met een wijzigingsbeding

Soms wordt in een contract een ‘eenzijdig wijzigingsbeding’ opgenomen. Daarin staat dat het een werkgever geoorloofd is om het contract eenzijdig te wijzigen. Zo’n clausule is juridisch geoorloofd, maar moet wel schriftelijk overeengekomen zijn. Daarbij geldt wel dat een werkgever slechts een beroep op dit beding mag doen indien hij een zodanig zwaarwichtig belang bij de wijziging van de arbeidsvoorwaarden heeft, dat het belang van u als werknemer daar in redelijkheid voor moet wijken. Dat is doorgaans alleen het geval in uitzonderlijke situaties, zoals bij een dreigend faillissement.

  1. Bij contracten zonder een wijzigingsbeding

Als er geen wijzigingsbeding is overeengekomen, hoeft u niet akkoord te gaan met een eenzijdige wijziging van de arbeidsvoorwaarden. Wel blijkt uit de jurisprudentie dat u niet altijd ‘nee’ mag zeggen. Indien het voorstel van de werkgever redelijk is, dient u hier positief op in te gaan. Of een eenzijdige wijziging redelijk is, hangt af van de omstandigheden van het geval. Er moet elke keer een belangenafweging worden gemaakt, waarbij in elk geval wordt gekeken naar:

  • de lengte van het dienstverband;
  • een mogelijke (inkomens)achteruitgang veroorzaakt door de voorgestelde wijziging;
  • of een werkgever ook heeft gekeken naar andere mogelijkheden dan een wijziging van de arbeidsvoorwaarden.

Er vindt dus een dubbele toets plaats: eerst moet onderzocht worden of het voorstel van de werkgever redelijk is (goed werkgeverschap) en daarna moet de vraag worden beantwoord of de werknemer gezien de omstandigheden het voorstel redelijkerwijs zou moeten aanvaarden (goed werknemerschap).

Vragen over wijzigingen in uw contract?

Wilt uw werkgever uw arbeidsvoorwaarden wijzigen en bent u het hier niet mee eens? Wij kunnen u adviseren en bijstaan. Bel vrijblijvend op voor het maken van een afspraak naar tel: 070 – 789 00 90.

 

Over ons

Van der Zwan Advocaten is een advocatenkantoor in Den Haag dat is gespecialiseerd in aansprakelijkheidsrecht, letselschade en procesrecht.

Contact

Van der Zwan Advocaten
Dr. Lelykade 12 B
2583 CM Den Haag

T. 070 – 789 00 90
E. info@vanderzwanadvocaten.nl