Aansprakelijkheid van de notaris

De notaris is een onafhankelijke en onpartijdige ambtenaar, die zijn ambt met zorgvuldigheid dient uit te voeren. Als hij bij de uitoefening van zijn werkzaamheden een fout maakt, dan kan dit leiden tot aansprakelijkheid. Die fout moet dan wel van zodanige aard zijn dat de notaris niet heeft gehandeld ‘zoals van een redelijk handelend en redelijk bekwaam vakgenoot kan worden verwacht’. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer de notaris zijn onafhankelijkheid of onpartijdigheid schendt.

De akten die de notaris passeert hebben dwingende bewijskracht. Dit houdt in dat iedereen in principe uit mag gaan van de juistheid van alles wat in die akten is geregeld. Omdat er zo veel vertrouwen wordt toegekend aan de inhoud van die akten is het belangrijk dat wat erin staat ook daadwerkelijk klopt. Om deze reden heeft de notaris een omvangrijke zorgplicht.

Zorgplicht

De zorgplicht van de notaris, die onder andere bestaat uit de eerder genoemde onafhankelijkheid en onpartijdigheid, wordt steeds ruimer geïnterpreteerd. Dit blijkt uit het feit dat de aansprakelijkheid van de notaris in steeds meer gevallen wordt geaccepteerd. Enkele voorbeelden van wat tot de zorgplicht van de notaris behoort zijn dat de notaris niet kan volstaan met het passeren van standaardakten en overeenkomsten, en dat het enkel voorlezen en laten ondertekenen van de akten en overeenkomsten ook niet volstaat. Hij dient na te gaan of dat wat de partijen willen regelen daadwerkelijk haalbaar en uitvoerbaar is en of de partijen volledig begrijpen wat de gevolgen zijn van die dingen.

Het Hof ’s-Hertogenbosch oordeelde in 2013 dat in het geval van een verdeling na echtscheiding de notaris de partijen, zeker gezien het feit dat ze ondeskundig waren op dat gebied, had moeten inlichten over verdere handelingen die verricht hadden moeten worden om het gewenste gevolg te bereiken. Partijen wilden namelijk bereiken dat ze niet langer hoofdelijk aansprakelijk zouden zijn voor de hypotheekschuld op de woning die aan de man werd toebedeeld, maar dat alleen de man hiervoor aansprakelijk zou zijn. Hiervoor is een notariële akte echter niet voldoende, maar moet de hypotheekbank ook toestemming verlenen. De notaris had, zeker gezien het feit dat partijen niet deskundig waren, zelf moeten nagaan of de betreffende hypotheekbank bereid was om die toestemming te verlenen.

Ook is de notaris aansprakelijk als hij, na het overlijden van een erflater, een leveringsakte van de woning van de erflater passeert, terwijl hij wist dat het pand eerst aan een erfgenaam aangeboden had moeten worden.

Hoe stel je een notaris aansprakelijk?

Een notaris kan zowel tuchtrechtelijk als civielrechtelijk aansprakelijk gesteld worden. Als de notaris zich tuchtrechtelijk verwijtbaar heeft gedragen door een schending van zijn zorgplicht, bijvoorbeeld door partijdig te zijn, kan hij in principe persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. In dat geval kan aan de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) gevraagd worden om te bemiddelen. Bij declaratiegeschillen, zuiver juridische geschillen en het vaststellen van een schadevergoeding bemiddelt de KNB niet. De Kamer van Toezicht, een college dat disciplinair toezicht houdt op de notaris, oordeelt over declaratiegeschillen; voor zuiver juridische geschillen en schadevergoedingen is de civiele rechter bevoegd.

Als na de bemiddeling van de KNB geen oplossing kan worden gevonden kan er een klacht ingediend worden bij de Kamer van Toezicht, die oordeelt over de ambts- en beroepsuitoefening van de notaris. Er geldt hierbij een verjaringstermijn van drie jaar. Bij geschillen omtrent declaraties geldt deze termijn echter niet.

Vaak is het zo dat wanneer de tuchtrechtelijke aansprakelijkheid vaststaat, er daarmee ook civiele aansprakelijkheid is, bijvoorbeeld als de notaris een onrechtmatige daad heeft gepleegd. De civiele rechter mag hier echter niet zomaar van uitgaan, maar dient de situatie zelf te beoordelen. Als zijn oordeel afwijkt van dat van de Kamer van Toezicht zal hij dit echter goed moeten motiveren.

Civiele aansprakelijkheid leidt in de meeste gevallen tot een schadevergoeding voor degene die door de fout van de notaris schade leidt. Als de Kamer van Toezicht de klacht in behandeling neemt en deze gegrond verklaart kan er een sanctie opgelegd worden aan de notaris, bijvoorbeeld een schorsing.

In sommige gevallen kan het zo zijn dat de notaris hoe dan ook aansprakelijk is, namelijk wanneer hij zijn diensten om tuchtrechtelijke redenen weigert. Hij kan hierdoor namelijk civielrechtelijk wel aansprakelijk zijn, namelijk op grond van wanprestatie.

Juridische bijstand nodig?

Neem dan – uiteraard geheel vrijblijvend – contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. U kunt ons telefonisch bereiken op het nummer 070 – 789 00 90 of via info@vanderzwanadvocaten.nl.

Voor wie?

De advocaten van Van der Zwan Advocaten staan zowel particulieren als (internationale) bedrijven bij en zijn werkzaam in heel Nederland.

Contact

Van der Zwan Advocaten
Dr. Lelykade 12 B
2583 CM Den Haag

T. 070 – 789 00 90
E. info@vanderzwanadvocaten.nl