Aansprakelijkheid en schade bij stakingen

Afgelopen maandag en dinsdag heeft het streekvervoer vrijwel geheel plat gelegen door een staking. De staking had betrekking tot het openbaar vervoer (ov-staking) en was een initiatief van de bonden. De bonden pleiten voor minder werkdruk, plaspauzes tijdens de ritten en loonsverhoging. Hier onderhandelen zij al sinds oktober 2017 over. De werkgevers vonden de staking echter onrechtmatig en buiten proportie, omdat de onderhandelingen nog niet waren vastgelopen. Een staking zoals deze heeft gevolgen voor een groot aantal mensen. Maar wanneer is een staking eigenlijk onrechtmatig? En kunt u het betreffende bedrijf aansprakelijk stellen als het op dat moment zijn verplichtingen niet nakomt?

Onrechtmatige karakter van een staking

In beginsel hebben werknemers het recht om te staken. Dit is slechts in uitzonderlijke gevallen onrechtmatig. Een staking dient namelijk als pressiemiddel tegenover de werkgever. Een werkgever kan aan de rechter vragen om een verbod uit te spreken, maar dit zal echter slechts in zeer bijzondere gevallen worden toegezegd.

In de meeste gevallen is een staking dus rechtmatig, hierop zijn een aantal uitzonderingen. Zo mogen er geen zwaarwegende procedure voorschriften worden geschonden en kan onrechtmatigheid tevens voortvloeien uit het doel of middel van de staking of de verplichtingen uit de cao.

Bij schending van zwaarwegende procedurevoorschriften kan worden gedacht aan het op de hoogte stellen van de werkgever van de staking. Een werkgever moet namelijk de kans worden geboden om maatregelen te nemen tegen de staking of zich op de gevolgen ervan voor te bereiden. De werkgever moet daarnaast ook op de hoogte worden gesteld van de eis van de werknemers waaruit de staking voortvloeit. Wordt er dus gestaakt zonder dat de werkgever hiervan van te voren op de hoogte is gesteld, dan zal dat tot een onrechtmatige staking leiden. Dit is slechts anders in het geval de werkgever had moeten begrijpen dat er een staking zou plaatsvinden.

Werknemers en vakbonden zullen voorafgaand aan een staking met de werknemersorganisatie in onderhandeling treden. Worden deze onderhandelingen te vroeg afgebroken of zelfs geheel overgeslagen, dan levert dit een onrechtmatige staking op. Vanaf de andere kant bezien is een staking wel rechtmatig als een werkgever weigert om in onderhandeling te treden.

Daarnaast moet de staking een haalbaar doel dienen. De werkgever moet namelijk wel een mogelijkheid hebben om de werknemers in de toekomst tegemoet te kunnen komen. Tenslotte is een staking ook onrechtmatig wanneer de werkgever uitzonderlijk hoge schade oploopt of als er derden onevenredig worden benadeeld.

Een staking is dus niet zo maar onrechtmatig en schade opgelopen door derden en/of werkgevers zal niet snel kunnen worden verhaald op degene die deelnamen aan de staking of de organisatoren daarvan.

Wanprestatie van de onderneming

Ondernemingen kunnen tijdelijk geheel stil komen te liggen als zich een staking voordoet. Werknemers van de onderneming staken namelijk vaak door hun werk tijdelijk neer te leggen. Een onderneming zal op dat moment zijn contractuele verplichtingen aan bijvoorbeeld klanten niet na kunnen komen. Als een onderneming zijn contractuele verplichtingen niet of niet tijdig nakomt maakt hij zich mogelijk schuldig aan wanprestatie en dit levert aansprakelijkheid op voor de opgelopen schade.

Aansprakelijkheid voor de staking aan de kant van de onderneming kan echter worden uitgesloten als er sprake is van overmacht. Er is sprake van overmacht als de tekortkoming niet aan de schuldenaar kan worden toegerekend, het niet te wijten is aan zijn schuld en het ook niet krachtens de wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt.

Een onderneming kan zich ook voorbereiden op toekomstige stakingen door het begrip overmacht in overeenkomsten of algemene voorwaarden op te nemen.

Juridische bijstand nodig?

Heeft u vragen of wilt u worden bijgestaan door Van der Zwan Advocaten? Neem dan – uiteraard geheel vrijblijvend – contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. U kunt ons telefonisch bereiken op het nummer 070 – 789 00 90 of via info@vanderzwanadvocaten.nl.